ROMA/CENEVRE/NEW YORK, 22 Ağustos 2025 – Bugün yayımlanan yeni Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC) analizine göre, Gazze’de yarım milyondan fazla insan; yaygın açlık, aşırı yoksulluk ve önlenebilir ölümlerin görüldüğü kıtlık koşulları altında yaşıyor. Bu koşulların önümüzdeki haftalarda Gazze’den Deyr el-Belah ve Han Yunus’a doğru yayılması bekleniyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), UNICEF, Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO); açlığa bağlı ölümlerin arttığını, akut yetersiz beslenmenin hızla kötüleştiğini, gıda tüketiminin dramatik biçimde azaldığını ve yüz binlerce insanın günlerce yiyeceksiz kaldığını belirterek, acil ve kesintisiz insani müdahalenin hayati önem taşıdığını vurguluyor.

BM kuruluşları, kıtlığın her ne pahasına olursa olsun durdurulması gerektiğinin altını çiziyor. Acil ateşkes ve çatışmaların sona ermesi, hayat kurtaracak geniş ölçekli insani yardımın engellenmeden ulaştırılması açısından kritik önemde. Kuruluşlar ayrıca, Gazze’de askeri hareketliliğin artması ve çatışmaların tırmanması riskinin, özellikle hasta ve yetersiz beslenen çocuklar, yaşlılar ve engelli bireyler için daha yıkıcı sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

Gazze Şeridi genelinde 640.000’den fazla kişinin Eylül sonuna kadar felaket düzeyinde (IPC Aşama 5) gıda güvencesizliğiyle karşı karşıya kalacağı öngörülüyor. Buna ek olarak 1,14 milyon kişinin acil durum (IPC Aşama 4), 396.000 kişinin ise kriz (IPC Aşama 3) seviyesinde olacağı tahmin ediliyor. Gazze Şehri’ndeki durumun son derece ağır olduğu, kuzey bölgelerde ise daha da kötü olabileceği değerlendiriliyor. Ancak veri eksikliği kesin sınıflandırma yapılmasını zorlaştırıyor; bu da değerlendirme ve yardıma erişimin aciliyetini gösteriyor. Refah ise büyük ölçüde boşalmış olması nedeniyle analiz dışında bırakıldı.

Kıtlık ilanı için üç temel göstergenin aynı anda aşılması gerekiyor: aşırı gıda yoksunluğu, akut yetersiz beslenme ve açlığa bağlı ölümler. Son analiz, bu kriterlerin makul kanıtlarla karşılandığını teyit ediyor.

Yaklaşık iki yıldır devam eden çatışmalar, tekrar eden yerinden edilmeler ve insani yardıma erişimdeki ciddi kısıtlamalar; gıda, su, sağlık hizmetleri ve tarımsal desteklere erişimi sürekli kesintiye uğrattı. Sağlık, sanitasyon ve pazar sistemlerinin çöküşü de durumu ağırlaştırarak halkı açlığa sürüklüyor.

Temmuz ayında çok şiddetli açlık yaşadığını bildiren hane sayısı Mayıs ayına kıyasla tüm bölgede iki katına, Gazze Şehri’nde ise üç katından fazlasına çıktı. Bölge halkının yüzde 39’u günlerce yemek yemediğini belirtirken, yetişkinler çocuklarını besleyebilmek için düzenli olarak öğün atladıklarını ifade ediyor.

Çocuklar arasında yetersiz beslenme felaket düzeyinde artıyor. Yalnızca Temmuz ayında 12.000’den fazla çocukta akut yetersiz beslenme tespit edildi. Bu, şimdiye kadar kaydedilen en yüksek aylık rakam ve yıl başından bu yana altı katlık bir artış anlamına geliyor. Bu çocukların yaklaşık dörtte biri, en ölümcül form olan şiddetli akut yetersiz beslenme ile mücadele ediyor.

Mayıs ayında yapılan tahminlere göre 14.100 çocuğun 2026 Haziran’a kadar yetersiz beslenmeye bağlı ölüm riski taşıyacağı öngörülüyordu. Son analizle bu sayı 43.400’e yükseldi. Benzer şekilde, tehlikeli düzeyde yetersiz beslenme riski altındaki hamile ve emziren kadın sayısının 2026 ortasına kadar 55.000’e çıkacağı tahmin ediliyor. Sonuç olarak her beş bebekten biri prematüre ya da düşük doğum ağırlıklı dünyaya geliyor.

Bu değerlendirme, IPC’nin Gazze’de akut gıda güvensizliği ve akut yetersiz beslenmeyi izlemeye başladığı tarihten bu yana görülen en ağır tabloyu ortaya koyuyor ve Ortadoğu’da ilk kez kıtlığın resmi olarak teyit edildiğini gösteriyor.

Temmuz ayından bu yana Gazze’ye ulaşan yardım miktarında sınırlı bir artış olsa da, mevcut ihtiyaçlarla karşılaştırıldığında bu destek hâlâ yetersiz, düzensiz ve erişimi kısıtlı.

Tarım arazilerinin yaklaşık yüzde 98’i hasarlı ya da erişilemez durumda. Nüfusun büyük çoğunluğu defalarca yerinden edilmiş durumda. Yerel gıda üretimi ciddi şekilde zarar görmüşken, nakde erişimin sınırlı olması insani operasyonları daha da zorlaştırıyor. Gıda fiyatları son derece yüksek; yakıt, temiz su, ilaç ve tıbbi malzemelerde ciddi eksiklik var.

Sağlık sistemi ağır bir çöküş yaşıyor. Güvenli içme suyu ve sanitasyon hizmetlerine erişim büyük ölçüde azalmış durumda. Çoklu ilaç direncine sahip enfeksiyonlar artarken; ishal, ateş, solunum yolu ve cilt enfeksiyonları çocuklar arasında endişe verici seviyelerde seyrediyor.

BM kuruluşları; hayat kurtaran insani operasyonların kesintisiz yürütülebilmesi, ölümlerin durdurulması ve büyük ölçekli yardımın Gazze’deki sivillere engelsiz ulaşabilmesi için derhal ve kalıcı bir ateşkes çağrısını yineliyor. Yardım miktarının artırılmasının yanı sıra dağıtım ve erişim mekanizmalarının hızla iyileştirilmesi gerekiyor. Barınma, yakıt, pişirme gazı ve gıda üretimi için gerekli malzemelerin sağlanması; sağlık sisteminin desteklenmesi ve temel hizmetlerin sürdürülmesi hayati önem taşıyor. Kıtlığın en ağır sonuçlarının önlenebilmesi için ticari akışların, pazar sistemlerinin ve yerel gıda üretiminin yeniden işler hale getirilmesi gerekiyor.

FAO Genel Direktörü Qu Dongyu, “Gazze’deki insanlar hayatta kalabilmek için mümkün olan tüm yolları tüketti. Açlık ve yetersiz beslenme her gün can almaya devam ediyor; ekili alanların, hayvancılığın, seraların, balıkçılık ve gıda üretim sistemlerinin tahribatı daha da vahim hale getiriyor. Geniş ölçekli gıda yardımlarına güvenli ve sürdürülebilir erişimin sağlanmasını önceliklendirmeliyiz. Gıdaya erişim bir ayrıcalık değil, temel bir insan hakkıdır,” açıklamasında bulundu.

WFP İcra Direktörü Cindy McCain, “Kıtlık uyarıları aylardır çok açıktı. Şimdi acilen yapılması gereken; yardımların hızla artırılması, daha güvenli koşulların sağlanması ve her nerede olurlarsa olsun tüm ihtiyaç sahiplerine ulaşabilecek kanıtlanmış dağıtım sistemlerinin oluşturulması. Hayatların kurtarılabilmesi için insani yardıma tam erişim ve ateşkes, şu anda hayati önem teşkil ediyor,” dedi.

UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, “Kıtlık artık Gazze’deki çocuklar için korkunç bir gerçek, Deyr el-Belah ve Han Yunus’ta ise kapıda bekleyen bir tehdit. Defalarca uyardığımız üzere, işaretler son derece açıktı: Vücutları erimiş, ağlayamayacak veya yemek yiyemeyecek kadar güçsüz çocuklar, açlık ve önlenebilir hastalıklardan ölen bebekler, çocuklarını besleyecek hiçbir şeyi kalmayan ve kliniklere başvuran ebeveynler. Kaybedecek zaman yok. Derhal ateşkes ve insani yardıma tam erişim sağlanmazsa kıtlık yayılacak ve daha fazla çocuk ölecek. Açlığın eşiğindeki çocuklar, UNICEF’in sağladığı tedavi edici beslenmeye ihtiyaç duyuyor,” dedi.

DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, “Ateşkes artık mutlak ve ahlaki bir zorunluluk. Dünya, bu insan eliyle yaratılmış kıtlık neticesinde gerçekleşen trajik ve önlenebilir ölümleri izleyerek çok uzun süre bekledi. Yaygın yetersiz beslenme, ishal gibi yaygın ve normalde hafif hastalıkların bile özellikle çocuklar için ölümcül hale gelmesine yol açıyor. Aç ve tükenmiş sağlık çalışanlarının yürüttüğü sağlık sistemi bu yükü kaldıramıyor. Hayatları kurtarmak ve yetersiz beslenmeyi tersine çevirme sürecini başlamak için Gazze’ye acilen gıda ve ilaç ulaştırılması gerekiyor. Hastaları tedavi etmeye devam edebilmeleri için hastanelerin korunması gerekiyor. İnsani yardım önündeki engeller son bulmalı ve barış yeniden tesis edilmeli ki iyileşme süreci başlayabilsin,” dedi.

#####

Editörler için notlar:

Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC), BM ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarından oluşan 21 ortaklı yenilikçi bir girişimdir. Gıda güvenliği ve beslenmeye ilişkin analizlerin ve karar alma süreçlerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Devletler, BM kuruluşları, STK’lar, sivil toplum ve diğer ilgili aktörler; IPC sınıflandırması ile analitik yaklaşımını kullanarak, uluslararası kabul görmüş bilimsel standartlara göre bir ülkedeki akut ve kronik gıda güvensizliği ile akut yetersiz beslenme durumlarının ciddiyetini ve kapsamını ortaklaşa belirlemektedir. Daha fazla bilgi için www.ipcinfo.org sayfasını ziyaret edebilirsiniz.