Son On Yılda 150 Milyon Prematüre Bebek Doğdu
- Dünyada her 10 bebekten biri prematüre doğuyor ve her 40 saniyede bir bu bebeklerden biri hayatını kaybediyor.
- Erken doğum oranları son on yılda dünyanın hiçbir bölgesinde değişmedi.
- Çatışmalar, iklim değişikliğinin ve COVID-19’un etkileri, dünyanın birçok yerinde kadınlar ve bebekler için mevcut riskleri artırıyor.
- Bu durumdan etkilenen bebeklere ve ailelerine daha kaliteli sağlık ve bakım hizmetleri sunulmasının yanı sıra, erken doğumların önlenmesi için de acilen harekete geçilmesi gerekiyor.
CENEVRE / NEW YORK / CAPE TOWN, 10 Mayıs 2023 – BM kuruluşları ve ortakları tarafından bugün yayımlanan yeni bir rapora göre, 2020 yılında yaklaşık 13,4 milyon bebek prematüre doğdu. Prematüre doğan bebeklerin yaklaşık 1 milyonu erken doğumla ilişkili komplikasyonlar nedeniyle hayatını kaybetti. Bu sayı, dünya genelinde erken doğan (gebeliğin 37. haftasından önce) her 10 bebekten yaklaşık birine karşılık geliyor.
Çok erken doğdu: Prematüre doğumla mücadelenin son on yılı (Born too soon: Decade of action on preterm birth) raporu; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) yanı sıra dünyanın kadınlar, çocuklar ve ergenler için çalışan en büyük ittifakı olan Annelik, Yenidoğan ve Çocuk Sağlığı için İşbirliği Girişimi (PMNCH - Partnership for Maternal, Newborn and Child Health) ile birlikte hazırlandı. Raporda, erken doğumun “sessiz bir acil durum” hâline geldiğine dikkat çekilerek ciddi uyarılarda bulunuluyor. Erken doğum; kapsamı ve etkileri uzun süredir yeterince anlaşılmayan bir sorun olarak öne çıkıyor. Bu durum, çocukların hayatta kalma olasılığını ve çocuk sağlığı alanında elde edilen ilerlemeleri tehdit ediyor.
Rapor, DSÖ ve UNICEF’in Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu (London School of Hygiene and Tropical Medicine) ile birlikte hazırladığı ve prematüre doğumların yaygınlığına ilişkin güncel verileri içeriyor. Rapora göre son on yılda dünyanın hiçbir bölgesinde erken doğum oranlarında değişim görülmedi ve 2010 ile 2020 yılları arasında 152 milyondan fazla bebek prematüre doğdu.
Prematüre doğum, çocuk ölümlerinin başlıca nedenlerinden biri olup beş yaşından önce meydana gelen tüm çocuk ölümlerinin beşte birinden fazlasını oluşturuyor. Prematüre doğan bebekler hayatta kalsalar bile yaşamları boyunca çeşitli sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalabiliyor. Ayrıca bu bebeklerde sakatlık ve gelişim geriliği riski daha yüksek olabiliyor.
Hayatta kalma konusunda ırka, bölgeye ve gelir düzeyine dayalı eşitsizlikler
Yeni yayımlanan “Çok Erken Doğdu” raporu; 2012 yılında yayımlanan ve bu alanda önemli bir dönüm noktası olan rapora dayanarak, erken doğumun yaygınlığına ve bunun kadınlar, aileler, toplumlar ve ekonomiler üzerindeki etkilerine kapsamlı bir bakış sunuyor.
Bebeklerin hayatta kalıp kalamayacağını çoğu zaman doğdukları yer belirliyor. Rapora göre düşük gelirli ülkelerde 28 haftadan önce doğan 10 bebekten yalnızca biri hayatta kalabilirken, yüksek gelirli ülkelerde 10 bebekten 9’undan fazlası hayatta kalıyor. Irk, etnik köken, gelir düzeyi ve kaliteli sağlık hizmetlerine erişim gibi faktörlere bağlı eşitsizlikler, yüksek gelirli ülkelerde dahi erken doğum, ölüm ve sakatlık risklerini etkiliyor.
Güney Asya ve Sahraaltı Afrika, prematüre doğum oranlarının en yüksek olduğu bölgeler arasında yer alıyor. Bu bölgelerde erken doğan bebekler aynı zamanda en yüksek ölüm riskiyle karşı karşıya kalıyor. Küresel ölçekte erken doğumların %65’inden fazlası bu bölgelerde gerçekleşiyor.
Raporda ayrıca çatışmaların, iklim değişikliğinin, çevresel bozulmanın, COVID-19’un etkilerinin ve yaşam maliyetlerindeki artışın her yerde kadınlar ve bebekler için riskleri artırdığı vurgulanıyor. Örneğin hava kirliliğinin her yıl yaklaşık 6 milyon erken doğuma yol açtığı tahmin ediliyor. Raporda yer alan yeni analizlere göre ise her 10 prematüre bebekten yaklaşık biri, insani krizlerden etkilenen ve en kırılgan durumdaki 10 ülkede doğuyor.
Ergen gebelikleri ve preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) gibi anne sağlığıyla ilgili riskler de erken doğumla yakından ilişkilidir. Bu durum, etkili aile planlaması da dâhil olmak üzere cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerine, hamilelik boyunca ve doğum sırasında kaliteli sağlık hizmetlerine erişimin önemini ortaya koyuyor.
Eylem Gündemi: Daha fazla ülke yatırımı ve ebeveyn liderliğinde savunuculuk
Son on yılda erken doğumların ve ölü doğumların önlenmesine yönelik toplumsal aktivizmde, özellikle aileler, sağlık çalışanları, akademi ve sivil toplum kuruluşlarının öncülüğünde yürütülen faaliyetlerde artış gözlemlendi. Dünya genelinde prematüre doğumdan etkilenen ailelerle çalışan gruplar; ailelerin desteklenmesi ve ailelere daha kaliteli sağlık hizmetleri sunulması amacıyla politika alanındaki girişimlere öncülük ediyor.
DSÖ, UNICEF, UNFPA ve PMNCH; 8–11 Mayıs tarihleri arasında Güney Afrika’nın Cape Town kentinde düzenlenen Uluslararası Anne Yenidoğan Sağlığı Konferansı’na liderlik ederek, kadınlar ve yenidoğanlara yönelik sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi ve erken doğumlardan kaynaklanan risklerin azaltılması için aşağıdaki eylemlerin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu:
- Yatırımların artırılması: Anne ve yenidoğan sağlığına yönelik hizmetlerin güçlendirilmesi için hem uluslararası hem de ulusal kaynakların harekete geçirilmesi gerekiyor. Annelerin ve bebeklerin ihtiyaç duydukları zaman ve yerde yüksek kaliteli sağlık ve bakım hizmetlerine erişebilmesi büyük önem taşıyor.
- Uygulamaların hızlandırılması: Ülkelerin, anne ve yenidoğan sağlığı alanındaki ulusal politikaları etkin şekilde uygulayarak bu alanda belirlenen hedeflere ulaşmaları gerekiyor.
- Sektörler arası entegrasyon: Yaşam döngüsü yaklaşımı çerçevesinde eğitimin teşvik edilmesi, sektörler arası ortak finansman yoluyla daha etkili ekonomik yatırımların desteklenmesi gerekiyor. Ayrıca iklim değişikliğine uyum sağlamaya yönelik müdahalelerin güçlendirilmesi ve acil durum sistemleri arasında koordinasyon ile dayanıklılığın artırılması önem taşıyor.
- Yerel yeniliklerin desteklenmesi: Sağlık hizmetlerinin kalitesini yükseltmek ve bu hizmetlere eşit erişimi sağlamak amacıyla yerel topluluklara yönelik yenilikçi çözümlere ve araştırmalara yatırım yapılması gerekiyor.
Alıntılar
Prof. Joy Lawn, Londra Hijyen ve Tropik Tıp Okulu
Ortak Lider, Born too soon: decade of action on preterm birth (Çok Erken Doğdu: Prematüre Doğumla Mücadelenin On Yılı-2023) ve Born too soon (Çok Erken Doğdu-2012) raporları
“Bu yeni rapor, son on yılda eylemsizliğin ağır maliyetine dikkat çekerek bu eylemsizlik nedeniyle 152 milyonun prematüre doğduğunu ortaya koyuyor. Bazı bölgeler, bu durumdan daha fazla etkilenmekle birlikte, erken doğum, her ülkede sağlık alanında kaydedilen ilerlemeleri tehdit ediyor. Savunmasız durumdaki yenidoğanlara yönelik sağlık hizmetlerine daha fazla yatırım yapılması, milyonlarca aileyi bu korkunç sonucun getireceği üzüntüden kurtarabilir. Erken doğumları önlemek için daha fazla çalışmak gerekiyor. Zira erken doğumların önlenmesi, ölü doğumların ve anne ölümlerinin azaltılması konusunda kaydedilen ilerlemeye de katkıda bulunacaktır. Erken doğumun önlenmesi ve sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi için iki koldan yürütülecek çalışmalar, ekonomik ve sosyal kalkınmayı sağlayan daha sağlıklı bireylerin ve toplumların da temelini oluşturacaktır. Gelecek neslin kaderi; şu an hepimizin, hep birlikte harekete geçmesine bağlı. Gereken yatırımlar çok küçük olmayabilir, ancak her ülke için bu yatırımın getirileri çok büyük olacaktır.”
Dr. Nahya Salim, Tanzanya: Yenidoğan Temel Çözümleri ve Teknolojileri 360 (NEST360) ulusal lideri ve “Çok Erken Doğdu” raporu ortak yazarı
"Artık daha fazla sessiz kalmak için bir mazeretimiz yok. Şu an en savunmasız durumdaki yenidoğanlarımız için sonuçları değiştirebilecek araçlara ve bilgilere sahibiz. Hükümetimin hâlihazırda kırsal alanlarda dahi yatırım yaptığını biliyorum ve bu önlemleri uygulama konusunda kararlılığını gördüğüm için hükümetimle gurur duyuyorum. Önümüzdeki on yıl, burada ve her yerde erken doğum riskiyle karşı karşıya olanlar için durum farklı olabilir ve olmalıdır.”
Dr. Anshu Banerjee, WHO Anne, Yenidoğan, Çocuk ve Ergen Sağlığı ve Yaşlanma Direktörü
“Çocukların hayatta kalma oranlarını ve çocuk sağlığını iyileştirmek için en küçük ve en savunmasız durumdaki bebeklere ve ailelerine kaliteli sağlık hizmetleri sağlamak mutlak bir şart. Erken doğumları önleme yönünde ilerleme kaydedilmesi de gerekiyor. Bunun için her kadının riskleri tanımlamak ve yönetmek için hamilelik öncesinde ve sırasında kaliteli sağlık hizmetlerine erişebilmesi büyük bir önem taşıyor.”
Steven Lauwerier, Sağlık Direktörü (A.I.), UNICEF
"Her erken ölümden sonra, ciddi bir kayıp ve bir dizi kalp kırıklığı yaşanıyor. Dünyanın son on yılda kaydettiği birçok ilerlemeye rağmen, çok erken doğan bebek sayısını azaltma veya ölüm risklerini önleme konularında hiçbir ilerleme kaydetmedik. Bunun bilançosu ağır. Hamile annelerin ve erken doğan bebeklerin bakım ve sağlık hizmetlerine erişimini iyileştirerek artık her çocuğun hayata sağlıklı bir başlangıç yapmasını ve yaşam boyunca gelişmesini sağlamanın zamanı geldi.”
Helga Fogstad, İcra Direktörü, PMNCH
“Çok Erken Doğdu” raporu, erken doğumları önlemek için neden daha fazla yatırım yapmamız ve hesap verebilirliği arttırmamız gerektiğinin altını çiziyor. Prematüre doğum, dünyada beş yaşın altındaki çocuklar arasında en büyük ölüm nedeni. Anne ve yenidoğan sağlığının yanı sıra ölü doğumların önlenmesi yönünde kaydedilen ilerlemeler de durma noktasına gelmiş durumda. COVID-19, iklim değişikliği, artan çatışmalar ve artan yaşam maliyetlerin ortak etkileri nedeniyle bu konuda daha da geride kalınıyor.
“Hükümetler, bağışçılar, özel sektör, sivil toplum, aileler ve sağlık uzmanları ile birlikte çalışarak bu “sessiz acil durum” konusunda alarm çanlarını çalmaya başlama zamanımız geldi. Böylece erken doğumu önlemeye ve sağlık hizmetlerini iyileştirmeye yönelik çabaları, ulusal sağlık ve kalkınma gündeminin en tepesine yerleştirebilir; her yerde aileleri, toplumları ve ekonomileri destekleyerek insan sermayesini güçlendirebiliriz.”
Gabriela ve Jerome Foster, Las Vegas, Amerika Birleşik Devletleri: Jalen Foster'ın anne babası ve Jalen's Gift (Jalen’in Hediyesi) Vakfı’nın kurucuları
“Vakfımız, doğum öncesinde B grubu streptokok olarak bilinen bir bakterinin saldırısı nedeniyle, 27. haftada ölü doğan oğlumuz Jalen Foster'ın kaybının ardından kuruldu. Oğlumuzu kaybetmek bizim için yıkıcıydı ve topluluğumuzda bize destek olabilecek kimse yoktu. İşte o zaman bebeklerini kaybeden ailelere bir nebze de olsa rahatlık sağlayacak ve umut verecek bir yer oluşturmaya karar verdik. Diğer ailelerin de bizim hissettiğimiz gibi yalnız hissetmesini istemedik. Bu nedenle, bir kayıp yaşayan diğer ailelere yardım etmek için çok sayıda ücretsiz hizmet sunan (fotoğraf, kederli ailelere destek, anma ve cenaze hizmetleri yardımı gibi) Jalen's Gift Vakfı'nı kurduk.”
Çocukların insani yardım ihtiyaçları için desteğin çok önemli. Şimdi bağış yaparak çabamıza ortak ol.
###
Editörlere notlar:
Terimler
- Prematüre doğum: 37. gebelik haftasını tamamlamadan önce canlı doğum
- Yenidoğan ölümü: Gebelik süresine veya bebeğin ağırlığına bakılmaksızın, canlı doğan bir bebeğin doğduktan sonra 0-28 gün içinde ölümü.
- Ölü doğumlar: 22 haftalık gebelikten sonra fetal ölüm (28 haftalık gebelikler ile karşılaştırmak için WHO tarafından kullanılır)
Kaynaklar (10 Mayıs 2023, 00:01'e kadar yayın yasağı vardır)
- Tam rapor için: www.borntoosoonaction.org - bağlantı 10 Mayıs 2023'te tarihinde etkinleştirilecek.
- Medya paketi: https://express.adobe.com/page/uGySN8yDH5bFj/
Küresel Çevrimiçi Medya Brifingine katılmak için aşağıdaki bağlantıyı kullanarak “Çok Erken Doğdu” etkinliğine kayıt yaptırabilirsiniz: İnternet Semineri Kaydı - Zoom