Aşılama hamlelerini de kapsayan müdahale stratejileri 2025’te kızamık vakalarının gerilemesini sağladı; ancak UNICEF ve DSÖ, virüsün yayılımını sürdürdüğü ve ulaşılan başarının hala oldukça hassas olduğu konusunda uyarıyor.

 

KOPENHAG/CENEVRE, 11 Şubat 2026 – DSÖ Avrupa Bölgesi'ndeki 53 ülkeden gelen ilk verilere göre, Avrupa ve Orta Asya genelinde kızamık vakaları 2025 yılında, 2024’e göre ciddi oranda azaldı. Ancak UNICEF ve DSÖ, salgın riskinin hala devam ettiği konusunda uyarı yapıyor.

Avrupa ve Orta Asya ülkeleri 2025 yılında 33.998 kızamık vakası bildirdi. Bu rakam, 2024’teki 127.412 vakaya kıyasla yaklaşık %75’lik bir düşüş anlamına geliyor. Vakalardaki bu genel azalma hem salgınla mücadele çalışmalarının başarısını hem de virüsün düşük aşılama oranına sahip topluluklarda hızla yayılarak duyarlı nüfusu zamanla azaltmış olmasını yansıtıyor.

Buna rağmen, birçok vakanın yerel düzeyde daha yüksek rutin aşılama oranları ve salgınlara hızlı müdahale ile önlenebileceği belirtiliyor.

UNICEF Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktörü Regina De Dominicis konuyla ilgili şunları söyledi: “Vakalarda düşüş yaşansa da son yıllarda bu ölümcül hastalığın yeniden artmasına yol açan koşullar hâlâ devam ediyor ve bu durumu mutlaka ele alınmalıdır. Tüm çocuklar aşı ile korunana ve yanlış bilgilerin yayılmasından beslenen aşı tereddüdü giderilene kadar, çocuklar kızamık ve aşı ile önlenebilir diğer hastalıklar nedeniyle ölüm veya ciddi hastalık riski altında kalmaya devam edecektir.”

2025’te bildirilen vaka sayısı, 2000 yılından bu yana kaydedilen pek çok yılın üzerinde kalmaya devam etti. Hatta bazı ülkelerde 2025 vaka rakamları 2024’ü geride bıraktı. Bölgede 2026 yılında da kızamık vakaları görülmeye devam ediyor.

DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Dr. Hans Henri P. Kluge ise şu değerlendirmelerde bulundu:

“Geçen yıl kızamık vakaları yaklaşık yüzde 75 azaldı, ancak salgın riski hala sürüyor. Son üç yılda bölgemizde 200.000’den fazla kişi kızamığa yakalandı. Her toplulukta aşılama oranı yüzde 95’e ulaşmadıkça, tüm yaş gruplarında bağışıklık açıkları kapatılmadıkça, hastalık gözetimi güçlendirilmedikçe ve salgınlara zamanında müdahale edilmedikçe, bu son derece bulaşıcı virüs yayılmaya devam edecektir. Yanlış bilgilerin hızla yayıldığı günümüz ortamında, insanların DSÖ, UNICEF ve ulusal sağlık kurumları gibi güvenilir kaynaklardan doğrulanmış sağlık bilgilerine başvurması hayati önem taşımaktadır. Kızamığın ortadan kaldırılması ulusal ve bölgesel sağlık güvenliği için kritik öneme sahiptir.”

2024 yılı ülke raporlarına göre, Avrupa Bölgesel Kızamık ve Kızamıkçık Eliminasyonu Doğrulama Komisyonu'nun Eylül 2025 toplantısında; sürekli veya yeniden yerleşen endemik kızamık yayılımının görüldüğü ülke sayısının 12'den 19'a yükseldiği açıklandı. Bu durum, son yıllarda bölgede kızamığın ortadan kaldırılması çabalarında yaşanan en büyük gerileme olarak görülüyor.

Salgınlara karşı hazırlıklı olmak ve kızamığı tamamen bitirmek, Avrupa ve Orta Asya genelinde toplum sağlığı için öncelikli olmaya devam ediyor. UNICEF ve DSÖ; hükümetler, Gavi – Aşı İttifakı ve Avrupa Birliği gibi ortakların desteğiyle; toplumla bağ kurarak, sağlık çalışanlarını eğiterek, aşılama programlarını ve hastalık takip sistemlerini güçlendirerek kızamık salgınlarını durdurmak için çalışıyor.

Kızamık, insanlarda görülen en yüksek bulaş riskine sahip virüslerden biridir. Kızamık olan bir kişi, aşısız 18 kişiye kadar virüs bulaştırabilir. Bu da kızamığı gripten yaklaşık 12 kat daha bulaşıcı yapar. Hastaneye yatış ve ölümlerin yanı sıra, kızamık uzun süreli ve ağır sağlık komplikasyonlarına yol açabilir. Ayrıca bağışıklık sisteminin enfeksiyonlarla mücadele hafızasını aylar hatta yıllarca "silerek" kişiyi diğer hastalıklara karşı savunmasız bırakabilir.

Kızamık aşısının iki dozu, hastalığa karşı ömür boyu %97'ye kadar koruma sağlar. Salgınları önlemek ve toplum bağışıklığı oluşturmak için her yerde iki doz aşı ile %95 aşılama oranına ulaşılması gereklidir. Bu oran, henüz aşı olamayan küçük bebekleri ve sağlık nedenleriyle aşılanması önerilmeyen kişileri de korur.

Her çocuğun sağlıklı bir geleceğe ulaşmaya hakkı vardır. “Çocuklar Aşıyla Güvende – Hayat Veren Hediyeler” paketini alarak en zor durumdaki çocuklara destek olabilirsiniz.

 

###

Editörlere Notlar

Veriler, DSÖ Avrupa Bölgesi'ndeki 53 Üye Ülkeyi kapsamaktadır. 2025 yılına ait toplam vaka sayısı daha yüksek olabilir; kesin sürveyans verileri DSÖ/UNICEF Ortak Raporlama Sistemi üzerinden her yıl paylaşılacaktır.

2024 yılı için, DSÖ Bağışıklama Bilgi Sistemi üzerinden aylık bildirilen toplam kızamık vaka sayısı 127.412 iken, yıllık Ortak Raporlama Sistemi üzerinden paylaşılan kesin rakam 151.040 olarak kaydedilmiştir.

DSÖ Bağışıklama Bilgi Sistemi üzerinden iletilen geçici aylık veriler, Kızamık/Kızamıkçık Gösterge Paneli'nde (Microsoft Power BI) yer almaktadır. Ocak–Aralık 2025 dönemine ait bilgiler, 11 Şubat 2026 saat 09.00 (CET) itibarıyla panelde görülebilecektir.

Vaka sayıları ve aşılama kapsamına ilişkin yıllık veriler, DSÖ/UNICEF Ortak Raporlama Sistemi üzerinden her yıl Temmuz ayında güncellenmekte ve DSÖ Bağışıklama Veri Portalı’nda yayımlanmaktadır.