6 Şubat Depremi Yıl Dönümü Kampanyası: Çocuklara Güvenli Bir Gelecek İçin Yanlarında Olun
6 Şubat Depremi Yıl Dönümü
6 Şubat depremleri Türkiye'nin 11 ilinde derin bir yıkıma yol açarak milyonlarca insanın yaşamını kalıcı biçimde etkiledi. Aradan üç yıl geçmiş olmasına rağmen özellikle çocuklar için bu afetin açtığı yaralar hâlâ kapatılabilmiş değil. Korunmaya ihtiyacı olan çocuklar; eğitim, sağlık, psikososyal destek ve güvenli yaşam alanlarına erişim konusunda diğer gruplara kıyasla daha dezavantajlı durumda. Ancak sürdürülen destek çalışmalarının da gösterdiği gibi doğru müdahalelerle depremden etkilenen çocukların durumunu iyileştirmek, hayatlarında istikrarlı toparlanma sürecini devam ettirmek ve onlara güvenli bir gelecek sunmak mümkün.
Depremin Çocuklar Üzerindeki Görünmez Etkisi
6 Şubat 2023'te yaşanan büyük afetler yalnızca fiziksel kayıplara yol açmakla kalmadı, özellikle çocukların dünyasında derin izler bıraktı.
Bir çocuğun depremi nasıl deneyimlediği; çocuğun yaşına, olayın şiddetine, aile desteğine, kayıp yaşayıp yaşamadığına ve bulunduğu çevresel koşullara göre değişir. Bu nedenle bazı çocuklar günlük yaşamlarına hızlıca dönebilirken bazıları için süreç çok daha zorlayıcı olabilir.
Depremin çocuklar üzerindeki etkilerini daha kapsamlı şekilde ele alalım.
Fiziksel Etkiler
Depremler çocuklarda doğrudan fiziksel yaralanmalara yol açabilir. Göçük altında kalma sonucu yaşanan kalıcı fiziksel hasarlar veya sakatlıklar, hafif ya da orta düzeyde yaralanmalar görülebilir. Bu fiziksel etkilerin yanı sıra tıbbi müdahale gerektiren uzun iyileşme süreçleri de çocukların psikolojik yükünü artırabilir.
Psikolojik Etkiler
Depremler çocukların duygusal dünyasında bir anda kontrol edemedikleri büyük bir belirsizlik yaratır. Buna bağlı olarak da pek çok çocukta farklı düzeylerde psikolojik tepkiler gözlemlenebilir. Bunlardan bazıları:
● Travma Sonrası Stres Belirtileri: Deprem gibi afetlerle karşılaşan çocuklarda travma sonrası stres belirtileri görülebilir. Afet hakkında döngüsel düşünceler, aşırı tetikte hissetme, uyku veya konsantrasyon zorlukları bu belirtilerden bazılarıdır.
● Depresyon: Deprem sırasında ve sonrasında yaşananlar çocuklarda depresyona neden olabilir. Depremden önce ilgi duydukları aktivitelere karşı isteksizlik, sürekli üzgün görünme gibi belirtiler depresyonun göstergesi olabilir.
● Anksiyete: Depremden etkilenen çocuklarda sıkça anksiyeteye rastlanır. Deprem yeniden olacakmış gibi yoğun bir kaygı hissetme, depremle ilişkilendirdikleri ya da deprem için tehlikeli olduğunu düşündükleri mekânlardan kaçınma, ebeveynlerden ayrılmakta zorlanma gibi davranışlar sık görülür.
● Davranışsal Gerileme: Deprem bazı çocuklarda davranışsal gerilemeye yol açabilir. Parmak emme, bebeksi konuşma, aşırı ilgi beklentisi, altını ıslatma gibi durumlar yaşanabilir.
● Yas: Depremde yakınlarını kaybeden çocuklar için yas süreci son derece zorlayıcı olabilir. Bu süreç çocuk için yeni duygularla tanışmanın ve onları anlamlandırmanın bir dönemi hâline gelebilir.
Bu psikolojik tepkilerin yanı sıra bazı çocuklarda öfke patlamaları, saldırganlık, içe kapanma, sürekli soru sorma gibi davranışlar da görülebilir.
Okul Devamsızlığı
6 Şubat depreminde birçok okulun zarar görmesi ve kullanılamaz hâle gelmesiyle eğitim uzun süre kesintiye uğradı. Birçok çocuk eğitimine devam edemedi. Çocukların bazıları farklı şehirlerdeki okullara devam etmek durumunda kaldı. Bununla beraber çocukların bir kısmında depremin psikolojik etkileri nedeniyle öğrenme güçlüğü ve derslere odaklanma zorluğu görüldü.
Bölgedeki Çocuklara Uzun Vadeli Destek Neden Hayati Önem Taşıyor?
Bir deprem sadece birkaç dakika sürse de etkileri yıllarca devam edebilir. 6 Şubat depremi de birçok çocuk için hayatın doğal akışını bir anda sekteye uğrattı. Evlerini, arkadaşlarını, günlük rutinlerini hatta aile üyelerini kaybeden çocuklar için bu süreç yetişkinlere kıyasla çok daha karmaşık ve zorlayıcı olabilir.
Deprem sırasında yaşanan korkutucu anlar, tanıdık yüzlerin kaybı, konteynerde yaşam koşulları, eğitimden uzak kalma, mecburi göç gibi pek çok değişim aynı anda yaşanır. Bu nedenle bazı çocukların olup biteni anlamlandırması zaman alabilir. Güvenlik hissinin yeniden kurulmasıysa uzun bir sürece ihtiyaç duyabilir.
İşte tam da bu nedenle çocuklara sunulan destek yalnızca ilk günlerle sınırlı olmamalıdır. Kesintisiz, uzun vadeli destek çocukların yeniden güçlenmesi, duygusal yaralarının iyileşmesi ve geleceğe umutla bakabilmeleri için kritiktir. Uzun vadeli destekle;
● Temel ihtiyaçlara erişim sağlanır. Çocukların güvenlik ve istikrar duygusu yeniden güçlenir.
● Sosyal bağlar yeniden kurulur. Akran ilişkileri güçlendikçe iyilik hâli artar.
● Eğitime devam eden çocuklar hayallerine daha kolay yaklaşabilir ve yaşamlarında yeni bir düzen kurabilir.
Depremin oluşturduğu görünmez yükleri hafifletmek, çocukların duygusal dayanıklılığını desteklemek ve onların güvenli bir geleceğe adım atmasına yardımcı olmak için uzun soluklu bir bakım yaklaşımı şarttır.
Güvenli Bir Gelecek İnşa Etme Çağrısı:
UNICEF Türkiye 6 Şubat depreminin yıkıcı etkilerini hafifletmek ve çocuklar başta olmak üzere bölgedeki insanlara destek olmak için sahada doğrudan müdahalelerde bulunmaya devam ediyor. 2025'in ilk 6 ayında yürüttüğü projelerle depremden etkilenen 11 ilde uzun vadeli toparlanma için destek sunuyor. UNICEF'in yürüttüğü bazı projeler:
● T.C. Sağlık Bakanlığı iş birliğiyle 160.000 kişiye sağlık hizmeti sunabilecek altyapı oluşturuldu.
● 29.000 aile hekimi ve 230 sağlık çalışanına bakım ve aşı eğitimleri verildi.
● Anne bebek köşeleriyle binlerce aileye beslenme ve sağlık danışmanlığı sağlandı.
● Büyük çoğunluğu çocuk olmak üzere yaklaşık 25.000 kişiye psikososyal destek sunuldu.
● Yaklaşık 5.000 çocuk bireysel vaka yönetimiyle koruma altına alındı.
● 70 binden fazla kişi koruyucu faaliyetlerden yararlandı.
● 56.000'den fazla kişinin cinsel sömürü ve istismardan korunma mekanizmalarına erişimi sağlandı.
● 1.475 kişiye çocuk dostu hukuki destekler verildi.
● On binlerce çocuğun nitelikli eğitime ve erken çocukluk eğitimine ulaşmasına olanak tanındı.
● Çok sayıda öğretmen ve eğitici hizmet içi eğitimlere katıldı.
UNICEF depremin uzun vadeli etkilerinin farkında olarak temel kaynaklara erişimi sağlamak, eşitsizliği azaltmak ve afetten sonra dayanıklılık geliştirmek için deprem bölgesinde hız kesmeden çalışmalarına devam ediyor. 6 Şubat depremi yıl dönümü kampanyasıyla desteğini artırmayı, projelerini geliştirmeyi ve daha fazla çocuğun daha sağlıklı bir geleceğe sahip olmasında rol oynamayı amaçlıyor.
Çocuklara Destek Olmak İçin Hemen Harekete Geçin
Depremin uzun vadeli etkileriyle başa çıkmaya çalışan çocuklara, eşitsizliklerin giderilmesi ve temel haklara erişimin sağlanması için bağışınızla destek olabilirsiniz. UNICEF’e yapacağınız tek seferlik veya düzenli bağışlarla depremden etkilenen çocukların eğitim, sağlık gibi alanlarda desteklenmesini sağlayabilirsiniz. Hayat Veren Hediyeler ile özel günlerinizi daha anlamlı hâle getirebilirsiniz.
Kaynakça:
https://www.unicef.org/protection/mental-health-psychosocial-support-in-emergencies
https://www.apa.org/about/policy/children-disasters